هزاره دانش
 

 

ارتباط جمعی چیست وچه وسایلی را تحت پوشش قرار میدهد


کارشناسان وصاحب نظران هریک به نوعی حوزه ی عمل ومحدوده ی ارتباط جمعی را از دیگر انواع ارتباط مشخص کرده اند.


حسن شعبانی :ارتباط جمعی ارتباطی است که بین یک نفر یا یک گروه یا گروه کثیری برقرار میشودکه ممکن است مستقیم یا غیر مستقیم باشد.مانند سخنرانی در سالن های پرجمعیت و...


ابراهیم رشیدپور:انچه ارتباط جمعی را از ارتباط شخصی و رودررو وشخصی متمایز می سازد وسائل تکنیکی آن نیست وآنچه باعث میشود ارتباط جمعی لقب گیرد نوع واندازه ی مخاطبین آن است.


خصوصیات مخاطبین ارتباط جمعی:
1)وسیع وفراوان هستند
2)مخلوط ونامتجانس بوده
3)نااشنا وغیر مشخص می باشند
     
وسایل ارتباط جمعی-مقایسه چند نظرگاه

تعریف واژه ی Media  که مفرد ان Mediumاست به این شرح پذیرفته شده است:
Mediaعبارتست از وسایل ارتباطی است وحاملهای زیادی را دربر میگیرد.
Mass mediaعبارتست از آن دسته از وسایل ارتباطی است که مورد توجه جمع کثیری قرار میگیرد.
      بررسی دیدگاههای
 مختلف راجع به این اصطلاح(
Media)
الف) وسایل  ارتباط جمعی به ان دسته اطلاق میشود که در تمدنهای جدید بوجود امده وویژگی اصلی ان ها قدرت وتوانایی زیاد وشعاع عمل وسیع است(رادیو.تلویزیون.سینما.مطبوعات وکتابهای با تیراژ بالا)
ب)وسایل ارتباطی را ان دسته میدانند که از تکنیک های خاص تمدن صنعتی استفاده میکنندو صرفا وسایل الکترونیکی مورد نظر میباشد تلویزیون.رادیو وسینما در صدر قرار میگیرند.مطبوعات از رده خارج شده و در عوض تلگراف معرفی میشود
ج)وسایل ارتباط جمعی یا سمعی وبصری مانند رادیو.تلویزیون.سمینار و صفحه ی گرامافون.تلفن و تلگراف
 
       نتیجه گیری
در این نوع از ارتباط هدف تماس با یک مخاطب معین و یا  یک گروه کوچک نیست بلکه برقراری ارتباط با یک جمع مورد نظر است.
جمع دارای نوعی خصوصیت کمی است و ضعیف تر بودن درجه پیوستگی انها با یکدیگر در مقایسه با جماعت است زیرا در جماعت درجه پیوستگی و هشیاری افراد بسیار بالاست وتنها در مواردی به چشم می خورد که گروه دارای حالت بحران یا هیجان شدید باشد
     خصوصیات رسانه های ارتباط جمعی
1)سرعت:سرعت رسانه ها با یکدیگر متفاوت  است  رادیو سریعترین رسانه خبری وبعد از ان تلویزیون .بعد روزنامه .مجله.فیلم و کتاب
2)عمق:عمق یک رسانه از نظر تاثیری که روی مخاطب خود میگذارد تقریبا با سرعت ان نسبت معکوس دارد.کتاب .فیلم ومجله عمیقتر از سایر رسانه هاست.روزنامه عمیقتر از تلویزیون و رادیو از همه ضعیف تر است
3)وسعت:عبارت است از گستردگی ومیزان اطلاعاتی که در مورد یک موضوع بخصوص ارائه میکندکتاب و مجله دارای این خصوصیت است و رادیو فاقد این خصوصیت میباشد.
4)قابلیت دسترسی:رادیو در همه جا بیشتر از سایر رسانه ها در دسترس همگان قرار دارد
 
5)تداوم و قابلیت رجوع:از میان رسانه های جمعی.کتاب اثر دائمی تری از سایر رسانه ها داراست.بعد از کتاب .مجله و روزنامه مدت نسبتا طولانی تری در ارشیو باقی میمانند.
6)محلی بودن:روزنامه بعنوان محلی ترین رسانه جمعی.بعد از ان رادیو و تلویزیون میباشد.مجله .فیلم وکتاب فاقد خصوصیت محلی بودن هستند
7)درگیری حواس:تمام رسانه های چا پی مانند کتاب.روزنامه ومجله فقط حس بینایی را درگیر فعالیت ارتباطی میکند.رادیو حس شنوایی و تلویزیون و فیلم حواس بینایی و شنواییرا در فعالیت ارتباطی درگیر میکند
8)اعتبار:رسانه های چاپی از اعتبار بیشتری برخوردارند(کتاب)
 
      مروری بر مقایسه ویژگیهای رسانه های سنتی و رسانه های ارتباط جمعی
1)اثرات روانی – اجتماعی
توانایی رسانه های ارتباط جمعی در تکثیر وتوزیع وذخیره سازی اطلاعات جاذبه وقدرت عظیمی به این رسانه ها داده است که رسانه های سنتی فاقد ان است و اثرات روانی اجتماعی برروی مخاطبین خود گذاشته اند
2)سازمان بندی و تغییر شکل جامعه:
رسانه های ارتباط جمعی برای فعالیت احتیاج به سازمان بندی وبرنامه ریزی و مدیریت دارند واین کیفیت در رسانه های سنتی وجود ندارد.رسانه های ارتباط جمعی نیز بصورت نهادها وسازمانهای اجتماعی گسترده ای درامده اند.و نه تنها از سایر نهادهای اجتماعی تاثیر میپذیرند بلکه خود نیز بر روی  انها تاثیر میگذارند.مارشال مک لوهان جامعه شناس کانادایی این تغییر شکل جوامع بشری تحت تاثیر رسانه های جمعی را تحت عنوان ”دهکده جهانی“مطرح میکند
 
3)چگونگی انتقال پیام:
چگونگی انتقال پیام از فزستنده به گیرندهبازخورد در رسانه های سنتی سریعتر وبهتر به فرستنده پیام منتقل میشود در حالیکه در رسانه های ارتباط جمعی بازخورد ضعیف تر وبا تاخیر به فرستنده باز میگردد
4)اعتبار:
چون پیامی که از طریق یک رسانه همگانی به گیرنده منتقل میشود مراحل پیچیده تری را طی میکند و از طرفی بوسیله یک سازمان معتبر اجتماعی(شبکه ارتباطی)حمایت و تایید میشود از اعتبار بیشتری برخوردار است.
•        وسایل ارتباط جمعی چگونه تاثیر میگذارند
بهره گیری از وسیله وارائه پیام بتنهایی کافی نبوده و مشکلی را از میان نخواهد برد.از نکات جالبی که در زمینه ی استفاده از وسایل ارتباط جمعی در راه تغییرات اجتماعی بدست امده است اینکه رادیو برای باسواد کردن مردم وسیله ی مستقیم زیاد رضایت بخشی نیست در حالیکه برای بالا بردن سطح اطلاعات گیرندگان پیام نتیجه بهتری عاید خواهد شد.
وسایل ارتباط جمعی از عهده ی انجام پاره ای از وظایف بخوبی بر می ایند در مقابل.پاره ای از مسئولیت هایی را که از انها خواسته میشود نمی توانند انجام دهند وبعضی از وسایل وظایف را بهتر از سایر وسایل ارتباطی انجام میدهند.و تاثیر انها بستگی به این دارد که به چه صورت بکار گرفته شوند.
      رسانه های جمعی وابعاد فرهنگی واجتماعی تغییر
یکی از دلایلی که باعث دشواری انجام تغییرات میگردد این است که هریک از عادات و اعمالی را که باید از میان رفته جای خود را به عادات واعمال نو وجدید بدهند ارتباط وپیوستگی بسیار نزدیک باسایر عادات وعقاید فرد دارند.ایجاد تغییر در یکی از جنبه های رفتار ادمی موجب تغییر ودگرگونی در سایر جنبه های رفتار او میگردد
     روابط گروهی
روابط گروهی یکی از عواملی است که در ایجاد تغییرات اجتماعی نقش عمده ای را ایفا میکند.
تغییرات اجتماعی زمانی زودتر وساده تر صورت میگیرد که مخالف با قوانین و مقررات مورد قبول گروهی که فرد در ان زندگی میکند نباشد.
      پیش بینی لازم برای اموزش مهارتها
عامل دیگری که در راه انجام تغییرات اجتماعی مشکلات عدیده ای را بوجود می اورد احتیاج مبرم وشدید مردم به فراگیری مهارتهای نو در هنگام قبول تغییرات است
هرگونه تغییر اجتماعی در جهت نوسازی باید از برنامه های خاصی که هدف انها اموزش مهارتهای لازم باشد برخوردار گردد.پاره ای از این مهارتها عمومی وکلی هستند(خواندن.نوشتن)که زیربنای پیشرفت بسوی نوسازی بشمار میروند.
بعضی مهارتها نیز کاملا جنبه ی اختصاصی دارند(مانند تعمیر دستگاههای الکترونیک.ماشینهای کشاورزی و..)
•        نتیجه گیری
در راه استفاده از رسانه های جمعی

چنان چه ا ین وسایل بدون توجه به فهم فرهنگ محلی بکار گرفته شوند استفاده از انها در حکم ازمایش نامطلوبی است که سرانجام ان میتواند تلف کردن وقت وانرژی باشد.
به سه دلیل مسئله درنظر گرفتن فرهنگ محلی در مورد وسایل ارتباط جمعی مهمتر خواهد بود که عبارتنداز:
1)وسعت محیطی که وسایل ارتباط جمعی دربرمیگیرند
2)وجود فاصله میان فرستنده وگیرنده پیام
3)عدم وجود بازخورد سریع ومناسب که فرستنده پیام بتواند با استفاده از ان نتایج کار خود را ارزیابی نماید
از نظر دانشمندان وظیفه ارتباطی که در حقیقت پشتوانه وزیر بنای تغییرات اجتماعی و رشد ملی بشمار میرود بر سه نوع است:
الف:مردم اجتماع باید پیرامون مسئله رشد ملی صاحب اطلاعات و اندیشه های جدید بشوند
ب:باید فرصت ها وامکانات فراوان برای مردم پدید اورد تا در جریان اتخاذ تصمیمات شرکت نموده و نقش موثری را بعهده بگیرند
ج:بایستی مهارتهای لازم فرا گرفته شود
•        حوزه عمل ومحدوده کاربرد وسایل ارتباط جمعی
 
مشخص کننده وسعت عملکرد ومحدوده تواناییهای وسایل ارتباط جمعی در ابعاد مختلف فرهنگی.اجتماعی.سیاسی ونظایر اینهاست.بررسی نقش اینگونه وسایل بمنظور مشخص کردن این تواناییها در سه حیطه:
1)وسایل ارتباط جمعی در نقش نگهبان
2)وسایل ارتباط جمعی در نقش عامل تصمیم
3)وسایل ارتباط جمعی در نقش معلم
      وسایل ارتباط جمعی در نقش نگهبان
وسایل ارتباط جمعی عمدتا نقش اطلاع رسانی.ابقا ویا ایجاد تغییر در ابعاد مختلف فرهنگی.اجتماعی.سیاسی.اقتصادی و...پیدا میکنند.
در گذشته این نقش بعهده کتب چاپی واگذار شده بود ولی امروزه پیچیده ترین انواع وسایل ارتباط جمعی عهده دار ان هستند.
صاحبنظران به این نکته مهم اشاره دارند که چگونه تاثیرات منفی ویا مثبت اگهی های تبلیغاتی در کودکانی که در معرض دیدن ویا شنیدن انها قرار دارند قابل مشاهده وبررسی است.
این تاثیر که عمدتا ناخوداگاه صورت میگیرد بشکل نمونه ای کوچک مشخص کننده تاثیرات اینگونه وسایل در تحکیم و ابقاء ویا دگرگونی ارزشها.اعتقادات ورفتارهای خاص یک فرد.گروه ویا جامعه بزرگ تلقی میشود
بررسی زمینه های مختلف اینگونه تاثیرات به شرح زیر میباشد:
الف)نقش وسایل ارتباط جمعی در وسیع سازی افق ها
ب)نقش وسایل ارتباط جمعی در جهت دادن افکار وتوجهات
ج)نقش وسایل ارتباط جمعی در کنترل بیشتر خواهی
د)نقش وسایل ارتباط جمعی در ایجاد محیط مساعد جهت رشد
 
•        الف ) نقش وسایل ارتباط جمعی در وسیع سازی افق ها
بشر امروز بصورت اغراق امیز تلویزیون را جعبه جادو نامیده و انتخاب این اصطلاح بخاطر تاثیر قابل ملاحظه ای که تلویزیون بر افکار .طرز فکر ونگرس وبطور کلی ابعاد مختلف شخصیت افراد وجوامع بشری دارد دور از منطق بنظر نمیرسد
این وسایل بخاطر توانایی قابل توجه خود در شکستن بعد زمان و مکان میتوانند گیرندگان پیام خود را با طرز زندگی مردم سایر نقاط دنیا اشنا کرده به انان کمک کنند تا به زنئگی خود با دید و بینشی نو وعمیق بنگرند
       ب) نقش وسایل ارتباط جمعی در جهت دادن افکار و توجهات
 
وسایل ارتباط جمعی میتوانند تصویری واقعی از واقعیت های دور از دسترس جوامع مختلف قرار دهند.انتقال اطلاعات و واقعیت ها در داخل هر نظام اجتماعی نیز اهمییتی کمتر از ارتباطات دور ندارد.در هر دوحال بخصوص در جوامعی که در حال نوسازی وپیشرفت قرار دارد معطوف کردن توجهات و افکار گیرندگان پیام به ابعاد مختلف نوسازی و توسعه ملی از وظایف بسیار مهم وسایل ارتباط جمعی تلقی میشود.
وسایل ارتباط جمعی میتوانند از طریق ارائه فرمها و قالب هایی که پیامهای خود را از طریق انها منتقل میسازند بر نحوه ی زندگی گیرندگان پیام خود تاثیر گذارند
      ج)نقش وسایل ارتباط جمعی در کنترل بیشتر خواهی
 
به افزایش میزان انتظارات افراد وجوامع از مواهب زندگی مادی بیشتر خواهی میگویند.
وسایل ارتباط جمعی در هر جامعه ای میتوانند تاثیری بسزا در کنترل ان.اعم از افزایش.کاهش ویا تعدیل ان داشته باشند.
شاید عمده ترین راه این کنترل را میتوان در تبلیغات وآگهی های تجارتی مشاهده نمود.
به عقیده کارشناسان مردم جوامع مختلف عمدتا از طریق مشاهده تلویزیون وفیلم با معیارهای زندگی در سطح بالای مادی آشنا شده و در صدد دستیابی یه آن بر می آیند.
بسیاری از جامعه شناسان تقویت روحیه بیشتر خواهی را در میان سیاه پوستان امریکا ناشی از اشنا شدن انان با نحوه ی زندگی بهتر از طریق تلویزیون می دانند.
        د)نقش وسایل ارتباط جمعی در ایجاد محیط مساعد جهت رشد
جامعه شناسان و روانشناسان اجتماعی توصیه میکنند که وسایل ارتباط جمعی از طریق پخش اخبار و اطلاعات.گزارش حوادث سیاسی.اقتصادی.اجتماعی وفرهنگی باید زمینه مساعدی را بوجود اورند که در آن مردم جوامع در حال توسعه بتوانند راه و روش زندگی خویش را به نحو صحیحی مورد ارزیابی و ملاحظه قرار دهند.
      وسایل ارتباط جمعی در نقش عامل تصمیم
وسایل ارتباط جمعی فضا و جو لازم را جهت تصمیم گیری که منظور از ان متقاعد شدن در رابط با موضوع خاصی است ایجاد میکنند.اینگونه وسایل به شکل زیر عمل میکنند:
*وسایل ارتباط جمعی تنها بطور غیر مستقیم تاثیر میگذارند:
وسایل ارتباط جمعی توانسته اند بطور غیر مستقیم در تغییر آندسته از طرز فکرها.ارزشها وعاداتی که قویا از جانب مردم حمایت می شده اند بطرز چشمگیری موفق باشند.میدانیم ارزشها واعتقادات هر گروه هر یک به نسبتی از جانب افراد گروه مورد حمایت قرار میگیرند.
این حمایت اولا نوعی احساس رضایت خاطر وپاداش ویا رضایت معنوی بهمراه داشته ثانیا چون اینگونه ارزشها از طرف خانواده ها.نهادها وگروهها موردحمایت قرار میگیرند مخالفت با انها ممکن است حمل بر مخالفت با خانواده.نهاد ویا گروه تلقی شود
بنابر این تغییر نگرشهائی که در جوامع مانع تغییر ودر نتیجه رشد وتوسعه می شود کار چندان ساده ای نیست
 
•        وسایل ارتباط جمعی میتوانند به حاملهای شخصی غذا برسانند
صاحب نظران وکارشناسان اجتماعی را عمدتا افراد تحصیل کرده و آگاه تشکیل میدهند.این افراد جهت اماده سازی خود برای ارشاد وراهنمایی اقشار مختلف نیاز به مطالعه وکسب اطلاعات دارد واین اطلاعات بایستی با اطلاعات روز مطابقت داشته باشند.
در بسیاری از موقعیت ها وسایل ارتباط جمعی میتوانند به نحوی جانشین حامل های ارتباط شخصی بخصوص در زمینه ی رهبری ومدیریت بشوند
      وسایل ارتباط جمعی
 میتوانند در مقام وموقعیت افراد ومسائل تاثیر بگذارند

 
این تاثیر از طریق افزایش و یا کاهش میزان مطرح کردن افراد ویا موقعیت ها در رسانه های جمعی صورت میگیرد که یکی از راههای تاثیر بشمار میرود.
      وسایل ارتباط جمعی
 
میتوانند خط مشی های سیاسی.اجتماعی.فرهنگی واقتصادی را به بحث بگذارند
دومین مرحله از مراحل منطقی ایجاد تغییرات اجتماعی شرکت دادن مردم در بحث های مربوط به تغییر وبطور کلی سهیم کردن انان در تصمیم گیری پس از بحث وتبادل نظرهای لازم است.
چنانچه وسایل ارتباطی در ایفای این نقش خطیر خود توفیق یابند مردم اجتماع بخوبی میتوانند در جریان تصمیمات و مباحثات دولت مردان جامعه ی خویش قرار گرفته وصاحب فکر وعقیده خاص خود در رابطه با امور مملکتی بشوند.تنها در چنین شرایطی است که میتوان انتظار کمک و همکاری قابل توجهی را از اقشار مختلف اجتماعی داشت.
     وسایل ارتباط جمعی
 میتوانند باعث تشدید ویا تخفیف ضابطه ها ومعیارهای اجتماعی بشوند

متخصصان عقیده دارند که از طریق وسایل ارتباط جمعی میتوان در فکر وذهن مردم اجتماع معیارها و ضابطه های مربوط به رفتارهای مطلوب را تثبیت نمود.
وسایل ارتباط جمعی از دو راه این وظیفه خطیر خود را انجام میدهند:یکی به اشکار ساختن جدایی ها وتخطی های شدید از ضابطه ها ومعیارهای اجتماعیاختصاص می یابد
راه دوم:به تشدید.تقویت ویا احتمالا تخفیف ضابطه ها و معیارهایی که در جامعه مطرح است اختصاص دارد
در هر کدام از این دو راه نقش سازمانهای وسایل ارتباط جمعی در کشورهایی که وسایل ارتباط جمعی توسط دولت اداره میشوند ساده تر واسانتر است
       وسایل ارتباط جمعی
میتواند در پرورش علائق و ذوق ها کمک پر ارزشی بنمایند

کارشناسان معتقدند که در ممالک توسعه یافته موفقیت اثار مختلف هنری بیش از هر چیز بستگی به معرفی انها بوسیله وسایل ارتباط جمعی دارد.
در کشورهای در حال توسعه میتوانند یکپارچگی فرهنگی را از طریق رسانه های جمعی خود تا حد قابل توجهی بوجود اورده وتحکیم بخشد
       وسایل ارتباط جمعی میتوانند باعث پذیرش طرز فکرهای جدید شده وتا حدودی طرز فکرهای پذیرفته شده را تثبیت نمایند.
     وسایل ارتباط جمعی در نقش معلم
وسایل ارتباط جمعی میتوانند در اموزش مهارتها بطور غیر مستقیم یاری دهنده ممالک در حال توسعه باشد
وسایل ارتباط جمعی میتوانند مستقیما وظیفه نگهبانی و گزارش را انجام دهند اما در کمک به اموزش ومعلم تنها جنبه ی کمکی دارند چون اموزش وتعلیم فقط انتقال اطلاعات نیست بلکه از نظر دانشمندان تعلیم وتربیت رشد و پرورش عاقلانه اموزش مهارتها .کسب منظم اطلاعات وامادگی برای انجام وظایف وکارها است وحصول این شرایط زمانی امکان پذیر است که در جریان یادگیری .ارتباط شخصی و دو طرفه میان یاددهنده ویادگیرنده بوجود اید
در جریان تعلیم وتربیت معلمان میتوانند با وسایل ارتباط جمعی همکاری مستقیم داشته باشند .ولی باید توجه داشت که بدون وجود معلم وسرپرست
 

 
نوشته شده در تاريخ ۱۳٩۱/۱٠/۱٢ توسط نرجس خاتون طاهری
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک